Då eg var barn

Denne teksten skreiv eg i 2003. Etter ei lita bearbeiding av diverse greier i livet sa det «pang» og eg tok til å skriva. Eg hadde nok ikkje skrive det akkurat slik i dag, men desse linjene er på ein måte heilage for meg.
Av ulike grunnar var eg litt bitter, men eg hugsar ikkje lenger kva dette handla om. Etter den dagen i 2003 kjenner eg berre glede over barndommen. Det er dette som kjem fram i denne teksten.

Det var ikkje gåvene eller dei materielle tinga, men kakene i bursdagsselskapa. Å drikka brus med sugerøyr.

Omtanken frå mor og far når eg ein sjeldan gong var sjuk. Appelsin og eggedosis på senga.

Katten – vår dyraste skatt – ungane sloss om å henta han inn i senga om morgonen. Ingen tenkte på samanhengen mellom kattehår og allergi. Vi var lukkelege. Det var ein kvit dvergkatt – han var i alle fall liten. Eg gløymer aldri då katten ein mørk og stormfull regnkveld heilt ufrivilleg vandra til dei evige jaktmarker. Det ringde på døra. Triveleg kveldsmåltid i haustmørkret enda med død og sorg. Det var i den tid då folk tok seg tid til å leita etter eigaren av ein påkøyrd katt. Vi budde i byggefelt – det regna. Mi fyrste oppleving av å mista noko kjært. Eg lærte kva sorg var.

Turane til farmor og farfar. Lukta av sjø og nyslått gras.

Gleda ved å hoppa i høyet og leika ”kongen befaler”.

Godarta erting frå onklane – vi vart sett midt i travelheita – det skulle ikkje mykje til for å mora oss.

Bading og varme dagar med hjort vandrande i hagen om kvelden. Vi såg dei frå loftsvindauga. Mor og barn hoppa så uendeleg lett av stad.Synet var verdt arbeidet med å laga innhegning til grønsakene som vart stelt med omsorg.

Sundagen var heilag –  borna fekk lov til å laga telt med ullpledd og kleklyper midt over stovebordet. Fred i huset. Klokka tikka støyande frå veggen. Gav ro i sjela. Ding – dong ein gong i timen. Digitalt og lydlaust var ikkje.

Teikning og  klipping av papirdokker med hardangerbunad – søljene var verst å få til. Dokkene vart aldri påkledd, men garderoben var fullkomen. Vinden stakk ofte av med dei minste plagga.

Tapet då farmor brått gjekk bort ein sundag føremiddag – midt under preika på radioen. Den ufattelege sorga. Doktoren som ikkje kunne henta henne tilbake. Kjensla av å vakna neste morgon – vondt – kva var hendt? Å, nei, farmor var ikkje meir. Det dårlege samvitet for at vi lo og leika før minnestunda. Sjå farmor for siste gong liggja død og fredfull i kista. Sidan har eg sett mange døde – men aldri som farmor. Ho var så fin og kald. Ho var der, men var der ikkje likevel. Potetkakene som aldri blei dei same – humøret og latteren som stilna i tunet. Dei gode klemmane som tok pusten frå oss – alt var tatt av vinden.

Reisa og lukta av Hurtigruta på veg til mormor og morfar. Bylgjer og spying over Stadt – takkseiing når vi var framme. Sydenturar var ikkje oppfunne – vi var tilfredse utan ”bamseklubbar”og anna organisert leiking. Vi berre var til.

Gleda ved å plukka varme egg om morgonen. Hønene som var litt skumle, men samtidig så fine. Varmen i bakken då vi sprang berrføtte over hønseskiten. Turane med mormor til byen – klede som vi sjølve fekk plukka ut. Altfor store, men eg følte meg vaksen i vaksne klær. Stoltheita ved å visa fram kleda på skulen. Beundrande blikk. Trudde eg.

Mormor lærte meg å hekla lappeteppe. Så fekk ho kreft i tarmen. Mormor, som var så god og rund – ho blei slunken og ukjenneleg. Kjoleforklea vart for store, men dei var trygge og kjente. Sjukehuslukt. Ting var ikkje som dei pleidde. Mormor var ikkje på kjøkenet saman med kaffikverna og slurping frå tefatet. Noko verdfullt var borte. Eg måtte læra meg resten av heklinga sjølv. Vi trøysta oss med at mormor var hos englane.

Veksling mellom teltmøte og sirkus på campingplassen. Ein dverg – han var bunnlaust trist utanfor teltduken. Vi hadde ikkje pengar – skulle berre sjå og høyra – lukta av elefant – levande musikk. Vi fekk sleppe inn utan å betale – rausheit.

Dei lange sundagsmiddagane med forventningar til desserten. Dei vaksne snakka ikkje om vekta som var for høg og dessert som burde vore unngått. Vi åt desserten med glede.

Timelange vinterkveldar med handarbeid og Anne-Cath Vestly. Mormor og dei åtte ungane – Knerten. Far vart hås i stemma – vi fekk aldri nok av høgtlesing. TV-en hadde enno ikkje gjort sitt innhogg i livet vårt. God tid – vi hadde tid til å kjede oss.

Jula – ungane sloss om å få den gjævaste greina på juletreet – der skulle fuglane sitja og kvitra saman med glitrande kuler. Pyntinga var nok ikkje så fin i dei vaksne sine auge, men vi vart aldri pådytta raude sløyfer og mengdevis av identiske sølvkuler. Stilfulle juletre fantest ikkje på den tid. Vi fekk lov til å drøyma oss inn i fugleverda. Lukta av julebakst. Symmetriske peparkaker på boks vart aldri nemnt. Kyrkjekonsertane – ljomen av orgel og trompet. Det gjorde noko med meg. Juletrefestane med ljos og glede og mykje springing rundt treet. Fryden ved å halda dei rette gutane i handa. Varm betasuppe. Godteposar var det ingen som etterrøkte.

Basarane med fulle hus og forventning i salen. Vi håpa alltid å stikka av med fruktkorga. Det skjedde ein gong – det var stort. Slik lukke kunne ikkje kjøpast for pengar. Årane av tre – slike av papir var ikkje påtenkt. Takk gud for det!

Blåbærplukking og hoggorm i skogen. Blåbær på strå. Dei største bæra var ved bekken. Stillhet og fred. Blåplommene som datt ned frå overfylte tre. Potetene – har aldri sett så fine og svarte poteter sidan. Safting og sylting. Oppteljing av flasker. Matauk. Eg lærte å setja pris på heimelaga kvalitet utan kunstig blåfarge pådytta av EU.

Skulen – lærarane som eg  såg slik opp til. Gleda ved å kunne leggja bind på bøkene om hausten. Ny ransel.

Sommarfuglane den fyrste skuledagen etter ferien. Ja, eg hadde nær gløymt dei – dei kjem sjeldnare med åra.

No kan eg seia med handa på hjartet: Ja, eg hadde ein god oppvekst.

301
Eggeplukking, Torvika, Bølandet
%d bloggers like this: